Trong cõi hồng trần cuồn cuộn sóng gió, nhân gian thường mải mê kiếm tìm sự đắc đạo nơi kinh thư hay tuyệt kỹ võ học vô song, nhưng có ngờ đâu kiếp nạn lớn nhất của đời người lại phát khởi từ chính tâm ma. Tác phẩm Hắc Thoại Ngộ Không không đơn thuần tái hiện những trường đoạn giao tranh kinh thiên động địa chốn giang hồ tiên hiệp, mà ẩn sâu trong từng thước phim hoạt họa là tiếng thở dài bi tráng cho những linh hồn lạc lối giữa lằn ranh thiện ác, nhân quả khôn lường.
Núi Hắc Phong quanh năm mây mù bao phủ, tiếng chuông chùa Quan Âm thiền viện từng ngân vang thanh tịnh tựa hồ như tách biệt khỏi bụi trần. Thuở thiếu thời, Kim Trì chỉ là một chú tiểu ngây thơ xách tay nải lạc bước trong đêm sâu.
Giữa rừng thẳm, cậu đối diện với Hắc Hùng Tinh khổng lồ – một mãnh thú giang hồ mang hình hài yêu quái nhưng tâm niệm lại thanh tịnh, sẵn lòng trao tặng cả túi vàng châu báu mà chẳng màng đền đáp. Khi ấy, chú tiểu lắc đầu khước từ, ánh mắt chỉ hướng về ánh sáng lấp lánh nơi thiền tự xa xăm.
Nào ngờ, năm tháng thoi đưa, tóc xanh hóa bạc. Vị tỳ-kheo năm nào từng bước bước lên ngôi vị phương trượng tôn quý nhất thiền viện, thuộc làu vạn quyển kinh luân, lại chẳng thể vượt qua ải chấp niệm của chính mình.
Người đời tu hành để buông bỏ, rũ sạch bụi trần, khoác manh áo cà sa chắp vá từ nghìn mảnh vải vụn để răn mình khiêm nhu, nhẫn nhục. Thế nhưng với Kim Trì, cà sa lại biến thành thước đo danh vọng, thành hư vinh che mờ lương tri. Lão đắm chìm trong việc thu thập trăm ngàn tấm áo gấm, tự huyễn hoặc bản thân đã đứng trên đỉnh cao tuyệt đỉnh của chánh đạo, mà không hay biết cái bóng của mình tự bao giờ đã hóa thành ác thú nuốt trọn linh căn.
Đến khi nhìn thấy tấm cà sa kim bách quang hoa của Đường Tam Tạng, ngọn lửa tham lam chôn giấu trăm năm bùng cháy dữ dội. Lão nhẫn tâm phóng hỏa đốt chùa, mưu hại bậc chân tu chỉ để chiếm đoạt một mảnh y phục. Để rồi trong đêm trường lửa cháy ngút trời, thiền viện sụp đổ, tượng Phật gãy đổ, lão ôm nỗi nhục nhã đập đầu vào đá mà chết. Ngay cả khi linh hồn hóa thành oán quỷ mù lòa giữa đống tro tàn, lão vẫn gào khóc thảm thiết: "Lửa đã bén vào chùa rồi, xin đừng đốt nữa!".
Hắc Hùng Tinh năm xưa vì chữ tình huynh đệ đàm đạo mà vướng vào vòng lao lý, bị siết chặt bởi chiếc vòng kim cô trên đầu. Cả hai kẻ mang đôi mắt sáng nhưng tâm can mù mịt, mắt thấy sắc tướng mà chẳng thấy chân tâm, há chẳng phải là nỗi bi thương cùng cực của chữ "Khán Kiến" hay sao?
Rời chốn rừng phong, bánh xe vận mệnh lại lăn qua vùng cát vàng Lưu Sa Quốc – nơi tận cùng bờ cõi trời tây, nơi sóng biển sôi sục từng ngày vùi dập kiếp nhân sinh. Tại chốn hoang lương ấy, một bi kịch khác lại tái hiện qua hình ảnh chàng thư sinh áo vải yếu mềm cùng con hồ ly trắng nhỏ bé bị thương bên triền tuyết lạnh.
Chàng dốc lòng cứu chữa, nâng niu sinh mệnh nhỏ nhoi. Một sớm mai thức dậy, hồ ly hóa thành thiếu nữ tuyệt sắc giai nhân, nguyện kết tóc se duyên, cùng chàng nếm trải ngọt bùi nhân thế: dựng nhà, lập nghiệp, sinh con đẻ cái, trông thấy con cái vinh quy bái tổ. Hạnh phúc tưởng chừng viên mãn tựa một khúc ca khải hoàn chốn thế gian.
Nào ngờ, sau cánh cửa khép hờ, chàng bàng hoàng chứng kiến người vợ hiền thục bấy lâu đang hiện nguyên hình quái thú, xé ruột đứa con dứt ruột đẻ ra trong vũng máu lênh láng.
Giật mình tỉnh giấc, hóa ra chỉ là một giấc mộng Nam Kha. Trước mắt chàng vẫn là chú cáo trắng đang say ngủ ngoan ngoãn. Thế nhưng, hạt giống nghi kỵ một khi đã gieo vào tâm khảm thì gươm đao cũng tuốt khỏi bao.
Sợ hãi viễn cảnh ma mị, thư sinh nhẫn tâm vung dao hạ sát sinh linh vừa cứu sống, lột da làm chiếc khăn choàng giữ ấm rồi lặng lẽ bước tiếp vào gió tuyết. Phúc đức cứu mạng trong gang tấc bỗng chốc hóa thành tội nghiệt sát sinh chỉ vì một thoáng tạp niệm dao động.
Nỗi đau ấy tựa như âm thanh phát ra từ chiếc Huân bằng đất nung – biểu tượng cho Nhĩ Thính Lộ của Tôn Ngộ Không. Chiếc Huân chỉ có thể ngân vang khúc nhạc êm đềm khi đón gió vào bao nhiêu thì thở ra bấy nhiêu, không vướng bận, không giữ lại.
Con người và yêu quái nơi cõi hồng trần này, có tai mà chẳng biết lắng lòng buông bỏ, chỉ biết thu nạp những lời dèm pha, nghi kỵ, để rồi tự rước lấy vạn kiếp trầm luân. Từ bậc quốc vương Lưu Sa Quốc đập phá chùa chiền đến Hoàng Phong Quái ôm chặt đầu lâu sư phụ giả điếc làm ngơ, tất cả đều tự biến mình thành loài chuột gặm nhấm hèn mọn dưới lòng đất.
Hồng trần cuồn cuộn, Phật hay Ma, Nhân hay Thú, kỳ thực chỉ cách nhau một niệm phân minh. Khi buông bỏ được chấp niệm trước mắt, nhắm mắt lại mà thấu suốt cội nguồn, con người mới mong tìm thấy bến bờ giải thoát giữa bể khổ trầm luân vô tận.
